Hardnekkige misvattingen over Zuid-Korea zijn schadelijker dan ooit

De vraag ‘wat is het geheim van de Zuid-Koreaanse coronavirus-aanpak?’ passeerde de laatste tijd vaak de revue. Wetenschappers, journalisten en columnisten probeerden het voorlopige succes van Zuid-Korea te verklaren, maar deden dat vaak op basis van stereotypen over Aziatische landen en onjuiste informatie over Zuid-Korea. Door Ifang Bremer.

Na zes weken sinds de eerste bekende coronabesmetting telt Nederland op 18 april ongeveer 31 duizend positief geteste personen en zijn er 3601 mensen overleden. Zuid-Korea, een land met ruim 51 miljoen inwoners, kent na twaalf weken zo’n tienduizend besmettingen en 232 overledenen. Toch wringen wetenschappers zich in de vreemdste bochten om vooral te bepleiten waar Zuid-Korea’s succes niet aan kan liggen.

De gedisciplineerde, collectivistische Aziaat

Zo zei viroloog Marion Koopmans onlangs in De Volkskrant, dat het een denkfout is dat Zuid-Korea’s succesvolle aanpak vooral te danken is aan het testbeleid: “De situatie is er compleet anders. Men hecht er minder aan privacywetgeving en heeft een enorme discipline in sociaal afstand houden.”

Het idee dat Zuid-Koreanen zich beter aan de social-distancing regels zouden houden, is een mythe. De Zuid-Koreaanse overheid moet evenveel moeite doen haar inwoners binnenshuis te houden. Tot voor kort waren de parken er vol en verzamelden kluitjes mensen zich bij de Han rivier die door het centrum van Seoul loopt. De burgemeester van Seoul moest clubs en bars zelfs gedwongen sluiten, omdat men ze bleef bezoeken.

Een generalisatie over het grootste werelddeel in twee zinnen. Bron: Volkskrant

Dat zulke uitspraken als die van Koopmans een eigen leven gaan leiden, blijkt bijvoorbeeld uit een essay van Philip Dröge dat zaterdag in Trouw stond: “Het probleem bij het overwinnen van corona is dat het vraagt om collectieve actie in een maatschappij die individualisme hoog in het vaandel heeft staan. Sommige epidemiologen hebben al verzucht dat het virus in landen als Zuid-Korea makkelijker is in te dammen, omdat de burgers daar nog wel goed naar de overheid luisteren. Hoewel de collectivistische cultuur in sommige Aziatische landen zeker zal helpen, is het ook in ons land niet onmogelijk om goed gedrag af te dwingen.” Schreef hij.

Transparantie en daadkracht

Van het idee dat Zuid-Koreanen (die in 2017 na maanden demonstreren nota bene hun eigen president afzetten) een van nature collectivistisch volk zou zijn en daarom goed naar de overheid luistert, klopt echter ook weinig. De succesvolle Zuid-Koreaanse aanpak is juist een vrucht van democratie en geboren uit burgerlijk verzet. Toen in 2015 het virus MERS in Zuid-Korea uitbrak, hield de regering informatie achter, wat tot paniek onder de bevolking leidde. Men eiste in het vervolg transparantie en daadkrachtig optreden van de overheid, hetgeen nu het fundament van de Zuid-Koreaanse corona-aanpak vormt.

Het snelle en transparante optreden van Zuid-Korea heeft ook te maken met ander groot incident uit de recente Zuid-Koreaanse geschiedenis, zo lichtte de Zuid-Koreaanse minister van buitenlandse zaken Kang Kyung-hwa in een interview met France24 toe: het zinken van de Sewol veerboot in 2014.

Deze ramp, waarbij meer dan 300 mensen verdronken, onder wie veel schoolkinderen, werd het symbool voor een onbetrouwbare overheid. Tijdens de ramp kwam onder leiding van afgezette oud-president Park Geun-hye de hulp traag op gang en stond hiërarchie, inclusief een tekort aan flexibiliteit en creativiteit binnen de hulpdiensten, adequaat handelen in de weg. Dat nooit weer, zo heeft men gedacht. Geen afwachtende houding, maar meteen de samenwerking met de medische sector opzoeken om grootschalig te testen en onder leiding van wetenschappers het publiek meenemen in de besluitvoering. Wil je het hele protocol tot in detail lezen? Dat kan.

Vertekend beeld

Ondertussen scheppen journalisten en opiniemakers vaak een vertekend beeld van hoe de Zuid-Koreaanse bevolking over het coronabeleid van haar regering staat. Maarten Keulemans schreef dat het gebruik van apps als hulpmiddel in de strijd tegen het coronavirus in Zuid-Korea tot verdeeldheid en wantrouwen leidde. Marietje Schaake beweerde zelfs dat in Zuid-Korea de angst om (als gevolg van het gebruik van persoonlijke gegevens in apps) gestigmatiseerd te worden groter is dan het de angst voor het virus zelf.

Natuurlijk is er ook in Zuid-Korea (zeer terechte) kritiek op het gebruik van tracing apps. Maar enkel die kritiek uit te lichten, zonder context over hoe er over het algemeen over de corona-aanpak van de regering wordt gedacht, geeft geen volledig en eerlijk beeld van hoe Zuid-Korea tegenover het coronabeleid van haar regering staat.

Volgens een peiling van Seoul National University staat namelijk 80% van de bevolking achter het beleid. Men is vooral positief over: snelheid en innovativiteit van testen (54%), gevolgd door de vlotte en transparante informatievoorziening van de autoriteiten (18%). Bovendien behaalde de partij van president Moon Jae-in een grote verkiezingswinst, mede te danken aan Moon’s succesvolle coronabeleid. (waarvan apps dus maar een onderdeel in een groter geheel zijn).

“Nadat de stereotypen zijn uitgesproken dwingt de ernst van de situatie ons een voorzichtige blik naar het oosten te werpen”

Zoals Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies, vorige maand in Science Guide schreef: “Onze vooringenomenheid met betrekking tot Zuid-Korea ontneemt ons een nuchtere blik op de prestaties die in Zuid-Korea worden verricht.” Dit kan niet vaak genoeg benadrukt worden. Stereotypen werpen een barricade op. Ze vertroebelen onze blik waardoor we vaak bij voorbaat denken: ‘Zuid-Korea is zó fundamenteel anders dan Nederland, wat ze daar doen, dat kan hier toch niet.’

Toch volgt in Europa steeds weer dezelfde tendens: nadat de stereotypen zijn uitgesproken, dwingt de ernst van de situatie ons een voorzichtige blik naar het oosten te werpen, waarna – met vertraging – de testcapaciteit omhoog wordt geschroefd, de regering over een corona-app spreekt en steeds meer Europese landen overgaan op het dragen van mondkapjes.

Laat nu het moment zijn om de ruis van de lijn te halen

Jaap van Dissel gaf vorige week in de Volkskrant schoorvoetend toe dat sommige Aziatische landen ‘enig succes’ geboekt hebben door hun aanpak. “Het valt niet te ontkennen dat het testbeleid in bepaalde Aziatische landen – die, begrijp me goed, een andere cultuur hebben – in enig succes heeft geresulteerd. Ik vind dat je dan niet je vooroordelen moet laten spreken, maar dat testbeleid als wetenschapper serieus moet onderzoeken. Ik denk dat we dat nu gaan doen.”

Laat het even op je inwerken: deze quote stamt van 9 april. Je gaat je dan toch afvragen hoe lang die vooroordelen wél een rol hebben gespeeld. Regio-onderzoekers zijn geen virologen, maar dat geldt ook andersom. Het erkennen van je eigen blinde vlek kan een wereld van verschil maken. Laat daarom nu het moment zijn om de ruis van de lijn te halen, want hardnekkige misvattingen over Zuid-Korea zijn vandaag schadelijker dan ooit.

Header afbeelding: Jens-Olaf Walter

Published by Ifang Bremer

Freelance journalist and researcher with a special interest in East Asian international relations and current affairs. Alumnus of Korean Studies at Leiden University.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: